11 EYLÜL: BİR SALDIRI, MİLYONLARCA HAYAT VE TRİLYONLARCA DOLARLIK BEDEL
11 EYLÜL: BİR SALDIRI, MİLYONLARCA HAYAT VE TRİLYONLARCA DOLARLIK BEDEL
11 Eylül 2001…
Dünya tarihinin en ağır terör saldırılarından biri.
Dört yolcu uçağı kaçırıldı. İki uçak New York’taki Dünya Ticaret Merkezi’ne, bir uçak Pentagon’a çarptı. Dördüncü uçak ise Pennsylvania’da düştü.
2.976 kişi hayatını kaybetti.
Fakat 11 Eylül’ün gerçek bilançosu yalnızca o gün kaybedilen hayatlarla sınırlı kalmadı.
Ardından savaş geldi
ABD, saldırılardan kısa süre sonra Afganistan’a askeri operasyon başlattı. Hedef, El Kaide ve Usame bin Ladin’di.
Ancak yıllar içerisinde savaş yalnızca terör örgütleriyle sınırlı kalmadı.
Afganistan’da siviller öldü, aileler dağıldı, milyonlarca insan yerinden edildi.
Ardından 2003 yılında Irak işgali geldi.
Ve burada büyük bir soru ortaya çıktı:
11 Eylül’ü gerçekleştirenler El Kaide iken Irak neden savaşa sürüklendi?
ABD yönetimi Irak’ın kitle imha silahlarına sahip olduğunu öne sürdü.
Fakat savaş sonrasında bu silahlar bulunamadı.
Irak halkı ise bunun bedelini yıllarca süren savaş, terör, yıkım ve istikrarsızlıkla ödedi.
Bedeli kim ödedi?
Savaşların en ağır yükünü çoğu zaman kararları verenler değil, sıradan insanlar taşıdı.
Brown Üniversitesi’nin Costs of War araştırmasına göre, 2001 sonrası savaş bölgelerinde 2023’e kadar yaklaşık 905 bin–940 bin kişi doğrudan savaş şiddeti nedeniyle hayatını kaybetti.
Bu insanların 408 bin–432 bin kadarı sivildi.
Ancak savaşın gerçek bilançosu bundan çok daha büyük.
Açlık, hastalık, sağlık sistemlerinin çökmesi, temiz suya erişimin kaybolması, altyapının yok olması ve ekonomik yıkım gibi dolaylı etkiler nedeniyle 3,6–3,8 milyon kişinin daha öldüğü tahmin ediliyor.
Böylece toplam ölüm sayısı:
En az 4,5–4,7 milyon insan.
Ve araştırmacılar gerçek rakamın bundan daha yüksek olabileceğini belirtiyor.
38 milyon insan evinden oldu
Savaşların bir başka ağır sonucu da göç oldu.
Afganistan, Irak, Pakistan, Suriye, Yemen ve diğer savaş bölgelerinde 38 milyondan fazla insan yerinden edildi.
Evlerini terk edenler arasında çocuklar, kadınlar, yaşlılar ve savaşla hiçbir ilgisi olmayan milyonlarca sivil vardı.
8 trilyon dolarlık savaş
İnsan hayatının yanında ekonomik bedel de tarihe geçti.
Brown Üniversitesi’nin hesaplamalarına göre ABD’nin 11 Eylül sonrası savaşları için yaptığı veya üstlendiği harcamalar 2022’ye kadar yaklaşık 8 trilyon dolara ulaştı.
Bu rakama savaş operasyonları, borçlanma maliyetleri ve gaziler için gelecekte yapılacak harcamalar da dahil.
Bir saldırı…
Milyonlarca ölüm…
On milyonlarca yerinden edilmiş insan…
8 trilyon doları aşan maliyet…
Peki 11 Eylül’ü kim gerçekleştirdi?
ABD soruşturmalarının vardığı sonuç net:
19 hava korsanı El Kaide tarafından eğitilmişti.
FBI’a göre 19 saldırganın tamamı El Kaide ile bağlantılıydı. Saldırının planlanmasında Usame bin Ladin ve Halid Şeyh Muhammed’in kritik roller oynadığı belirlendi. Bin Ladin ise daha sonraki yıllarda saldırıyı organize etmedeki rolünü kabul etti.
Dolayısıyla bugün tartışılması gereken konu yalnızca “11 Eylül’ü kim yaptı?” sorusu değildir.
Asıl büyük soru şudur:
Bir terör saldırısının bedelini, saldırıyla hiçbir ilgisi olmayan milyonlarca insan neden ödedi?
11 Eylül’de hayatını kaybeden sivillerin acısı unutulmamalı.
Ancak aynı şekilde Afganistan’da, Irak’ta ve diğer savaş bölgelerinde hayatını kaybeden masum sivillerin de acısı unutulmamalı.
Çünkü savaşların gerçek bilançosu haritalarda değil, insanların hayatlarında yazılır.
AVRUPAHABER24
